Jak finansować ochronę środowiska - przykład działań podejmowanych w Polsce na Konferencji Klimatycznej COP19

Finansowanie ochrony środowiska w Polsce było jednym z głównych tematów konferencji Creating Sustainable National and Local Level Financing Models for Climate Change Adaptation and Environment zorganizowanej w ramach imprez towarzyszących Szczytowi Klimatycznemu w Warszawie.

Podczas spotkania wiceminister środowiska, Aneta Wilmańska zaprezentowała dotychczasową działalności Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), jako szczególnego systemu finansowania ochrony środowiska oraz możliwego przykładu dla państw rozwijających. W konferencji wzięło udział wielu przedstawicieli krajów afrykańskich oraz azjatyckich, którzy obecnie wprowadzają podobne do polskiego, systemy wsparcia inicjatyw prośrodowiskowych. W trakcie spotkania została także zaprezentowana inicjatywa UNCDF – LoCAL skierowana do władz lokalnych: Bhutanu, Kambodży i Ghany.

O NFOŚiGW

 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) powstał w czasach transformacji gospodarczej. Obecnie Fundusz, wraz z 16 wojewódzkimi oddziałami, tworzy unikalny system finansowania ochrony środowiska w Polsce.

Narodowy Fundusz to instytucja wspierająca przedsięwzięcia ekologiczne w skali całego kraju. Wojewódzkie Fundusze realizują programy ochrony środowiska na szczeblu regionalnym.

Przychodami funduszy są m.in. wpływy z tytułu opłat wnoszonych przez przedsiębiorstwa za korzystanie ze środowiska, zgodnie z zasadą zanieczyszczający płaci. Formy pomocy, jakie udzielają fundusze to przede wszystkim dotacje i  pożyczki. Narodowy i wojewódzkie fundusze zapewniają zarówno wsparcie finansowe w postaci pomocy zwrotnej i bezzwrotnej, a także służą beneficjentom wsparciem merytorycznym. Taka oferta funduszy stanowi niezwykle istotną pomoc szczególnie dla jednostek samorządu terytorialnego, przedsiębiorców oraz NGOs.

W ostatnich latach wydatki Narodowego Funduszu i wojewódzkich funduszy na zadania proekologiczne w skali kraju systematycznie rosną, przekraczając średnio 7 mld zł rocznie. Dzięki działaniom funduszy udało się zdecydowanie poprawić stan polskiego środowiska naturalnego, tj.

  • ograniczono emisję pyłów;
  • wsparto program budowy oczyszczalni  ścieków;
  • radykalnie ograniczono emisję szkodliwych substancji do środowiska;
  • stworzono system gospodarowania odpadami;
  • wzmocniono ochronę przyrody.

Działaniom inwestycyjnym towarzyszą również, wspierane finansowo przez fundusze, różnorodne, angażujące wiele grup społecznych, projekty w dziedzinie edukacji ekologicznej.

W ciągu 20 lat działalności, w okresie 1993-2012, nakłady finansowe wszystkich WFOŚiGW na zadania w ochronie środowiska przekroczyły 29 mld zł. W sumie fundusze ekologiczne dofinansowały projekty w ochronie środowiska kwotą ponad 62 mld zł.

 

Efekty 20 lat działania wojewódzkich funduszy ochrony środowiska
i gospodarki wodnej (1993-2012) - przykłady

 

Lp.

Efekty 20-lecia działalności WFOŚiGW

1993-2012

1.

Długość wybudowanych sieci kanalizacyjnych (km)

60 236

2.

Długość wybudowanych sieci wodociągowych (km)

18 149

3.

Ograniczenie emisji dwutlenku węgla (Mg)

6 809 841

4.

Wybudowane i zmodernizowane składowiska

odpadów o pojemności (m3)  

41 268 316

5.

Wybudowane i zmodernizowane oczyszczalnie ścieków (szt.)

18 167

6.

Długość odbudowanych i remontowanych koryt rzek, potoków

oraz wałów przeciwpowodziowych (km)

18 956

 

Fundusze odegrały też wielką rolę w absorpcji środków pomocowych z Unii Europejskiej, szczególnie w okresie przedakcesyjnym i jako wsparcie finansowe dla programów „starej” perspektywy finansowej z budżetu Unii Europejskiej na lata 2004-2006 oraz budżetu 2007-2013.

Najistotniejsze pod względem rozmiaru finansowego i członkostwa Polski w Unii Europejskiej jest pełnienie przez Narodowy Fundusz oraz wojewódzkie fundusze roli Instytucji Wdrażającej dla priorytetów Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (PO IiŚ) w latach 2007-2013. Program Infrastruktura i Środowisko stanowi obecnie jedno z najważniejszych źródeł finansowania ochrony środowiska w Polsce. Z budżetu PO IiŚ (2007-2013) przekraczającego 28 mld euro, na inwestycje w zakresie ochrony środowiska przeznaczono ponad 5 mld euro.

Obecnie system funduszy ekologicznych stanowi unikalny w skali światowej mechanizm, zarówno pod względem rozmiarów, jak i form działania. Zyskał on międzynarodowe uznanie, w tym Komisji Europejskiej, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) oraz Banku Światowego. Polski system stawiany jest za wzór dla rozwijających się gospodarek i krajów, które znajdują się w okresie przekształceń ustrojowych.

 Spotkanie zostało zorganizowane pod patronatem Przewodniczącego Konferencji Klimatycznej COP19 oraz we współpracy z UN Capital Development Fund (UNCDF).

Wróć