Ministerstwo Środowiska

W swojej działalności Ministerstwo Środowiska współtworzy i wspiera wiele projektów mających na celu wdrażanie doktryny zrównoważonego rozwoju, stymulowanie zielonych innowacji i inwestycji oraz finansowanie działań mających na celu ochronę środowiska.

Niektóre z nich wyróżniają się unikalną formułą i mechanizmami działania, które cieszą się międzynarodowym uznaniem i mogą stanowić wzór nowoczesnego podejścia do wdrażania polityki środowiskowej. Do najciekawszych tego typu projektów bez wątpienia zaliczyć należy GreenEvo – Akcelerator Zielonych Technologii powstały podczas polskiej prezydencji COP14, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będący unikalnym w skali światowej mechanizmem finasowania infrastruktury ochrony środowiska, Krajowy System Zielonych Inwestycji (GIS) oraz GEKON – Generator Koncepcji Ekologicznych. Wszystkie inicjatywy pokazują, że Polska może stanowić inspirację dla pozostałych krajów przechodzących transformację gospodarczą i wyznaczać dobre praktyki w zakresie działań proekologicznych.

GreenEvo

GreenEvo – Akcelerator Zielonych Technologii to innowacyjny projekt Ministerstwa Środowiska przygotowany z myślą o promocji polskich technologii środowiskowych i wspierania rozwoju tego sektora w kraju i zagranicą. Projekt ma za zadanie wesprzeć polską myśl technologiczną i zaangażowane w rozwój zielonych technologii podmioty, w poruszaniu się i promowaniu swoich unikalnych rozwiązań na rynkach międzynarodowych. W projekcie możliwe jest wyszczególnienie czterech głównych etapów: wybór technologii do projektu, akceleracja (cykl szkoleń, pierwsze doświadczenia w transferze technologii, raporty i analizy dotyczące strategicznych rynków zagranicznych oraz rynku polskiego, analiza polityk wspierania zielonych technologii, promocja), wybór laureatów, promocja zagraniczna zwycięskich technologii i pierwszego raportu o polskim rynku zielonych technologii.

Idea GreenEvo sięga czasów Konferencji Klimatycznej COP14 w Poznaniu w 2008 roku, podczas której została wypracowana Poznańska Strategia Transferu Technologii. Podczas Prezydencji COP14 powstał projekt GreenEvo wspierający technologie środowiskowe i ich transfer.

Założenia

  • Program zmierza do wspierania polskich zielonych technologii w ekspansji na rynki zagraniczne.
  • Przyśpieszenie rozwoju polskich firm ekologicznych oraz wzmocnienie ich aktywności.
  • Wsparcie krajów rozwijających się w poprawie środowiska naturalnego.
  • Wzmocnienie roli zaawansowanych technologii ochrony środowiska w procesie wzrostu gospodarczego.
  • Promocja Polski, jako kraju aktywnego w zakresie działań prośrodowiskowych. 

Najważniejsze innowacje

  • Kompleksowe wsparcie rządu.
  • Stworzenie platformy umożliwiającej dialog pomiędzy przedstawicielami sektora prywatnego oraz publicznego.
  • Działania wzmacniające rolę zaawansowanych technologii ochrony środowiska w procesie wzrostu gospodarczego

Wyniki

  • Pierwszy transfer polskiej zielonej technologii za granicę to efekt rządowego wsparcia dla zielonych technologii: 16 grudnia 2010 r. rząd Armenii podpisał memorandum
    o współpracy z firmą laureatem I edycji projektu GreenEvo - Akcelerator Zielonych Technologii.
  • Projekt Greenevo działa z powodzeniem już trzeci rok i sukcesów jest wiele. Dla przykładu, w 2011 roku przychody firm, które uczestniczyły w projekcie wzrosły średnio o ponad 30%, a z działalności eksportowej aż o blisko 60%. To doskonałe potwierdzenie tego, że ekologia może być skutecznym sposobem na biznes i rozwój gospodarczy.
  • Dzięki udziałowi w konkursie 18% firm uruchomiło nowe zakłady produkcyjne, a 57% udoskonaliło technologię. Przedsiębiorstwa poprawiły też średnio o ponad 30% swoje wyniki finansowe, a ponad połowa zwiększyła zatrudnienie. To imponujący wynik zwłaszcza, że okres działania projektu zbiegł się z globalnym kryzysem gospodarczym.
  • O każdym zwycięzcy projektu GreenEvo przygotowany został film dostępny w pięciu wersjach językowych: angielskiej, niemieckiej, francuskiej, hiszpańskiej oraz rosyjskiej. Filmy te ukazują proces produkcji technologii, finalny produkt, siedzibę firmy oraz zrealizowane projekty. Czternasty film „Pięć minut z GreenEvo” podsumowuje projekt, prezentując 13 laureatów oraz założenia GreenEvo. Film ten przetłumaczono także na język chiński.
  • W 2010 roku, w ramach projektu GreenEvo, przygotowane zostały dokumenty identyfikujące potencjał Polski w obszarze technologii środowiskowych oraz możliwości ich promocji zagranicznej.  Zidentyfikowano także potrzeby rynków zagranicznych.
  • Analiza rynków zagranicznych z podziałem na obszary technologiczne wyodrębnione w ramach projektu GreenEvo (efektem analiz był wydany, dwutomowy raport: GREENEVO - RYNKI ZAGRANICZNE
    I PERSPEKTYWY ZIELONEJ EWOLUCJI POLSKICH TECHNOLOGII cz. I oraz II)
    • Raport dotyczący rynku polskich technologii środowiskowych;
    • Raport z zakresu istniejących zagranicznych instrumentów wsparcia;
  • Analiza instrumentów wsparcia dla przedsiębiorstw na rynku polskim.

Marka GreenEvo® to bagaż polskiego doświadczenia i chęć dzielenia się nim z innymi krajami, które znajdują się w tym samym miejscu co Polska niedaleki czas temu. Co więcej, to gwarancja jakości polskich technologii. Laureaci projektu to grupa najlepszych producentów zielonych technologii rozwijanych w Polsce.

Więcej informacji o projekcie dostępnych jest na stronie: www.greenevo.gov.pl

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) jest instytucją państwową działającą na podstawie ustawy - Prawo Ochrony Środowiska. Jego najważniejszym zadaniem jest efektywne i sprawne wykorzystanie środków z Unii Europejskiej oraz w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Krajowego Systemu zielonych inwestycji (GIS – Green Investment Scheme), Instrumentu finansowego Life+. Głównym celem wdrażanych przez Narodowy Fundusz instrumentów finansowych jest rozbudowa i modernizacja infrastruktury ochrony środowiska w Polsce. Wdrażanie projektów ekologicznych, które uzyskały lub uzyskają wsparcie finansowe ze środków zagranicznych oraz dofinansowanie tych przedsięwzięć ze środków Narodowego Funduszu ma służyć osiągnięciu przez Polskę efektów ekologicznych wynikających ze zobowiązań międzynarodowych.

Źródłem wpływów NFOŚiGW są opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i kary za naruszanie prawa ekologicznego. Dzięki temu, że główną formą dofinansowania działań są pożyczki, Narodowy Fundusz stanowi „odnawialne źródło finansowania” ochrony środowiska. Pożyczki i dotacje, a także inne formy dofinansowania, stosowane przez Narodowy Fundusz, przeznaczone są na dofinansowanie w pierwszym rzędzie dużych inwestycji o znaczeniu ogólnopolskim i ponadregionalnym w zakresie likwidacji zanieczyszczeń wody, powietrza i ziemi. W ostatnim czasie szczególnym priorytetem objęte są inwestycje wykorzystujące odnawialne źródła energii.

W ciągu 20 lat Narodowy Fundusz odegrał istotną rolę w poprawie stanu środowiska w Polsce. Finansowy wymiar działalności Narodowego Funduszu jest imponujący: w latach 1989-2008 Narodowy Fundusz zawarł ponad 14 tysięcy umów (głównie na dotacje, pożyczki i kredyty udzielane za pośrednictwem Banku Ochrony Środowiska) przeznaczając na finansowanie przedsięwzięć ekologicznych prawie 21,4 mld zł. Koszt przedsięwzięć dofinansowanych w tym czasie środkami Narodowego Funduszu przekracza 76,5 mld złotych.

Narodowy Fundusz koordynował także realizację prawie 250 projektów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach, które w latach 2004-2006 uzyskały finansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i dofinansowanie ze środków NFOŚiGW w Sektorowym Programie Operacyjnym Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw. Kolejnym zadaniem NFOŚiGW jest efektywne wykorzystanie środków przekazanych Polsce w ramach priorytetów środowiskowych z Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Spektakularną miarą dwudziestoletniego dorobku Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest wyraźna poprawa stanu środowiska w Polsce i wzrost inwestowania w infrastrukturę służącą ludziom i środowisku. Strategia NFOŚiGW na lata 2009-2012 precyzuje, że jego misją jest finansowe wspieranie przedsięwzięć służących ochronie środowiska i poszanowaniu jego wartości w oparciu o konstytucyjną zasadę zrównoważonego rozwoju. Realizowane z udziałem NFOŚiGW przedsięwzięcia będą zgodne z celami polityki ekologicznej państwa. NFOŚiGW przy współpracy z wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej, zapewni wsparcie finansowe projektów realizujących zobowiązania Polski wynikające z Traktatu Akcesyjnego i innych dyrektyw Unii Europejskiej. NFOŚiGW będzie także wspierał działania Ministra Środowiska w zakresie wypełniania polskich zobowiązań wynikających z Konwencji Klimatycznej, Konwencji Bioróżnorodności, wdrażania Instrumentu Finansowego LIFE+, realizacji programu NATURA 2000 oraz polityki ekologicznej państwa dotyczącej edukacji ekologicznej.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, odpowiedzialny za wykorzystanie coraz większych środków z Unii Europejskiej, realizując także hasło „przyjazny beneficjentom” organizuje od kilku lat cykl szkoleń dla wnioskodawców ubiegających się o pomoc finansową zarówno ze środków krajowych, jak i zagranicznych. Tylko w ostatnich trzech latach w szkoleniach i konferencjach organizowanych przez Narodowy Fundusz uczestniczyło kilkanaście tysięcy osób. To także wkład NFOŚiGW w podnoszenie kwalifikacji kadr zajmujących się w Polsce ochroną środowiska.

Narodowy Fundusz nie jest wyłącznie administratorem krajowych lub zagranicznych pieniędzy przeznaczonych na ochronę środowiska. Fundusz aktywnie pomaga w przygotowywaniu projektów od strony merytorycznej, technicznej, koncepcyjnej i realizacyjnej.

Więcej informacji o NFOŚiGW dostępnych jest na stronie: www.nfosigw.gov.pl

Krajowy System zielonych inwestycji (GIS)

Protokół z Kioto do Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych ws. zmian klimatu określa dla państw uprzemysłowionych – stron tego Protokołu, zobowiązania dotyczące redukcji emisji gazów cieplarnianych (GHG). Zobowiązania określone dla państw uprzemysłowionych są rozliczane w tzw. jednostkach przyznanej emisji (ang. Assigned Amount Units, AAU).

W celu ułatwienia realizacji zobowiązań, w Protokole ujęto mechanizmy umożliwiające wywiązanie się ze zobowiązań redukcyjnych poprzez finansowanie działań ograniczających emisję w innych krajach. Tymi mechanizmami są:

  • mechanizm wspólnych wdrożeń (ang. Joint Implementaiton, JI) – państwo posiadające cel ograniczenia emisji może sfinansować w innym państwie z określonym celem przedsięwzięcie skutkujące ograniczeniem emisji GHG;
  • mechanizm czystego rozwoju (ang. Clean Development Mechanism, CDM) – projekt dotyczący ograniczenia emisji GHG, finansowany przez państwo z określonym celem redukcyjnym, realizowany jest w państwie rozwijającym się będącym stroną Protokołu;
  • handel uprawnieniami do emisji (ang. Emission Trading) – państwa emitujące mniej niż wyznaczony cel redukcji emisji (a więc posiadające niewykorzystywane jednostki AAU) mogą sprzedać „wolne” jednostki państwom emitującym więcej niż wyznaczony cel.

System zielonych inwestycji (GIS – Green Investment Scheme) jest pochodną mechanizmu handlu uprawnieniami do emisji.

Idea i cel GIS sprowadzają się do stworzenia i wzmacniania proekologicznego efektu wynikającego ze zbywania nadwyżek jednostek AAU. Krajowy system zielonych inwestycji jest związany ze „znakowaniem środków finansowych pozyskanych ze zbycia nadwyżki jednostek emisji w celu zagwarantowania przeznaczenia ich na realizację ściśle określonych celów związanych z ochroną środowiska w państwie zbywcy jednostek”.

Wykorzystanie środków pochodzących ze sprzedaży jednostek przebiega z zachowaniem uzgodnionych z państwem nabywcą i sprecyzowanych w umowie sprzedaży warunków, między innymi w zakresie terminów wykorzystania tych środków, przeznaczenia na określone rodzajowo przedsięwzięcia, ustalenia maksymalnej intensywności dofinansowania, przekazywania informacji dotyczących uzyskanych efektów ekologicznych. Krajowy system zielonych inwestycji gwarantuje zatem z jednej strony, że państwo z niedoborem uprawnień będzie mogło poprzez zakup jednostek zwiększyć emisję gazów cieplarnianych, i jednocześnie, że przekazane w związku z tym środki zostaną przeznaczone przez sprzedającego na cele związane z szeroko pojętą ochroną klimatu i środowiska.

Krajowym systemem zielonych inwestycji zarządza Krajowy operator, którym jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

W związku z koniecznością zagwarantowania odrębności środków finansowych pochodzących ze zbycia jednostek przyznanej emisji, są one gromadzone na Rachunku klimatycznym. Jego środki przeznaczane są na dofinansowanie zadań związanych ze wspieraniem przedsięwzięć realizowanych w ramach programów i projektów objętych Krajowym systemem zielonych inwestycji.

GEKON – Generator Koncepcji Ekologicznych

Idea pobudzenia innowacyjności polskiej gospodarki i zaoferowania na rynku kompleksowego i nowoczesnego programu mającego na celu wsparcie rozwoju i wdrażanie technologii w obszarze ekoinnowacji była jedną z podstawowych intencji przygotowania Programu Gekon.

Program jest wspólną inicjatywą Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR). Prace nad nowym instrumentem wsparcia rozpoczęły się we wrześniu 2011 roku od podpisania Porozumienia między NFOŚiGW a NCBR w sprawie podjęcia wspólnych działań mających na celu rozwój polskich technologii proekologicznych poprzez współfinansowanie badań naukowych, prac rozwojowych i wdrożeniowych.

Celem programu jest przeprowadzenie badań naukowych, prac rozwojowych oraz wdrożenie powstałych w ich wyniku innowacyjnych technologii proekologicznych. Cel ten zrealizowany jest w 5 wybranych i określonych w Porozumieniu obszarach. Są to Środowiskowe aspekty pozyskiwania gazu niekonwencjonalnego, Efektywność energetyczna i magazynowanie energii, Ochrona i racjonalizacja wykorzystania wód, Pozyskiwanie energii z czystych źródeł oraz Nowatorskie metody otrzymywania paliw, energii i materiałów z odpadów oraz recyklingu odpadów.

Intencją uruchomienia Programu jest połączenie środowisk z korzyścią dla rozwoju nauki tak, aby Polska stopniowo przestawała być krajem importującym nowe technologie i eksportującym wykwalifikowaną kadrę pracowniczą.

Więcej informacji o projekcie dostępnych jest na stronie: program-gekon.pl